AIAG-VDA Proses FMEA, 2. Adım: Yapı Ağacı Analizi

Üretim sürecini proses elemanlarına, proses adımlarına ve iş elemanlarına ayrıştırmak amacıyla gerçekleştirilen Yapı Ağacı Analizi, Proses FMEA çalışmasının tam ve eksiksiz bir şekilde yapılmasını sağlar.

Proses FMEA çalışmasının 2. adımı olan Yapısal Analiz aşamasında; Yapı Ağacı ve Proses Akış Diyagramı oluşturularak kapsamın görselleştirilmesi ve üzerinde çalışılan üretim prosesinin adımlarının tanımlanması hedeflenmektedir. Müşteri ile yapılan gözden geçirmelerde referans olarak da kullanılan Üretim Süreci Yapı Analizi, kendinden sonra gelen Fonksiyonel Analiz için bir hazırlık niteliğindedir.

Proses Akış Diyagramının önemi,

Proses Akış Diyagramı, proses adımlarının tanımlanmasını sağlayarak Yapısal Analiz için temel oluşturur. Proses FMEA, ürünün üretim prosesi içindeki akışı ile tam uyumlu olacak şekilde yapılandırılmalıdır.

Proses Akış Diyagramı ile İş Akışı / İş Talimatının birbiriyle karıştırılması uygulamada karşılaşılan en sık hatadır. Bu iki doküman farklı detay seviyelerine ve amaçlara hizmet eder:

·         Proses Akış Diyagramı (PFD): Ürünün hammadde/giriş kabulden nihai sevkiyata kadar geçtiği ana istasyonları, operasyonları ve sıralamayı (Proses Adımlarını) tanımlar. PFMEA 2. Adımının odak noktasıdır ve FMEA kapsamını belirler.

·         İş Akışı / İş Talimatı: Belirli bir istasyon içinde operatörün veya makinenin gerçekleştireceği spesifik eylem detaylarını tanımlar. FMEA yapısında bu detaylar operasyonun kendisi olarak değil, o operasyonu gerçekleştiren Proses İş Elemanları (4M: İnsan, Makine, Malzeme, Ortam) seviyesinde ele alınır.

PFMEA’nın 2. Adımında odaklanılması gereken seviye iş talimatının detay adımları değil, bütünsel Proses Akış Diyagramı adımlarıdır.

Yapı Ağacı

Yapı Ağacı, Proses FMEA çalışmasına ait tüm elemanları hiyerarşik olarak gösterirken aralarındaki yapısal ilişkiyi de vurgular. Bu grafik gösterim; FMEA çalışması yapılan Ürün/Proses, Proses Adımları ve Proses İş Elemanlarının net bir şekilde anlaşılmasını sağlar.

Elektrik Motoru Yapı Ağacı

Elektrik Motoru, Montaj Prosesi Örneği

AIAG-VDA FMEA kitapçığında Proses FMEA Yapısal Analiz adımı için verilen otomobil kapı camı kaldırma mekanizmasına ait Elektrik Motoru Montaj Hattı Yapı Ağacı yapısı şu şekildedir:

• Proses / Ürün: Yapı ağacındaki en üst seviye elemandır. Örneğimizde Elektrik Motoru Montaj Hattı'nın kendisidir.

• Proses Adımları: FMEA çalışmasında odaklanılması gereken eleman(lar) olup, Proses Akış Diyagramında gösterilen üretim istasyonları veya üretim operasyonlarıdır.

• Proses İş Elemanları: Proses adımlarını gerçekleştiren, Yapı Ağacı'ndaki en alt seviye elemanlardır (6M: Man-İnsan, Machine-Makine, Material-Malzeme, Environment-Çevre, Method-Metot, Measurement-Ölçüm). Her bir proses adımı için birden fazla iş elemanı tanımlanabilir.

Plastik Parça için Yapı Ağacı

Plastik Enjeksiyon, İmalat Prosesi Örneği

İmalat/proses ağırlıklı operasyonlarda da benzer şekilde proses adımları dikkate alınarak Proses Akış Diyagramı oluşturulmalıdır. Plastik bir parçanın üretim prosesinde yer alan enjeksiyon işlemi için yapı şu şekilde kurgulanır:

• Proses / Ürün (Üst Seviye): Üretilecek plastik komponent veya komponent üretim prosesinin kendisidir.

• Proses Adımları (Odak Elemanlar): Plastik enjeksiyon prosesindeki sırasıyla şu süreçler olarak değerlendirilmelidir:

  1. Plastikleşme

  2. Kalıbın Kapanması

  3. Enjeksiyon

  4. Soğutma

  5. Ürünün Kalıptan Alınması

• Proses İş Elemanları (Alt Seviye): Bu adımları gerçekleştiren makine, kalıp, parametre ve operatör gibi alt faktörlerdir.

Gerek montaj gerekse imalat ağırlıklı proseslerde Akış Şemasının ve Yapı Ağacının doğru kurgulanması, FMEA çalışmasının sıhhati açısından kritik bir öneme sahiptir. Giriş kabulden sevkiyata kadar ürün akışıyla birebir örtüşen bu yapısal ilişki şeması, 3. adım olan Fonksiyonel Analiz çalışmasının da doğrudan temelini oluşturacaktır.

AIAG VDA Proses FMEA Eğitimi

#IATF16949 #MSA #GageRR #CoreTools #ComputerVision #KameralıKontrol #OtomotivYanSanayi #Endustri40 #KaliteYonetimi